Hey {{ first_name }} 👋,
Maandagochtend opende ik de app van mijn energieleverancier en zag dat de gasprijs in een dag met 25% was gestegen. Dinsdagochtend nog een keer erbij: weer omhoog. Ondertussen trokken leveranciers als Vattenfall en Eneco hun vaste contracten offline en verdwenen cashback-acties als sneeuw voor de zon.
Het voelde even als 2022. Die lichte paniek, het gevoel dat je iets moet doen maar niet precies weet wat. Ondertussen stroomden de pushberichten binnen: "Gasprijs explodeert", "Nu nog snel vastzetten!" En dan is de vraag: klopt dat? Moet je nu in actie komen, of juist rustig blijven?
Ik wil je vandaag meenemen in wat er precies aan de hand is, waarom het deze keer anders is dan 2022 en wat er de komende weken kan gebeuren. Zonder paniek, zonder verkooppraatje.
Duik er maar in 👇
🔋 Even tussendoor: Zendure plug-in thuisbatterijen (sponsor)
Steeds meer mensen willen meer van hun eigen energie gebruiken. Een plug-in thuisbatterij is een makkelijke manier om dat te doen. Stekker erin, app instellen, klaar. Ik wil graag drie modellen van Zendure uitlichten:
SolarFlow 1600 AC+ compact instapmodel, prima om mee te beginnen
SolarFlow 2400 AC+ de allrounder voor de meeste huishoudens
SolarFlow 2400 Pro meer vermogen en capaciteit en rechtstreeks zonnepanelen aansluiten
Wat er aan de hand is
De directe aanleiding is het conflict in het Midden-Oosten. Door de oorlog tussen de VS, Israël en Iran is de Straat van Hormuz, een van de belangrijkste vaarroutes ter wereld voor olie en gas, geblokkeerd. Ongeveer 20% van alle LNG (vloeibaar gas) ter wereld gaat normaal gesproken door die zeestraat.
Daar komt bij: Qatar, een grote gasleverancier aan Europa, heeft de productie van LNG stilgelegd nadat energiefaciliteiten zijn aangevallen. Dat betekent minder gas op de markt, terwijl de vraag gewoon doorgaat.
Het resultaat? De Europese gasprijs schoot in twee dagen omhoog van € 32 naar bijna € 59 per megawattuur. Inmiddels is het weer wat gezakt naar rond de € 50, maar dat is nog steeds fors hoger dan een week geleden.
De stroomprijs beweegt minder heftig dan gas, maar is er wel degelijk aan gekoppeld. In vaste contracten merk je daar weinig van: de bandbreedte loopt uiteen van € 0,22 tot € 0,29 per kWh. Maar heb je een dynamisch contract, dan zie je de pieken wel. Stroom wordt deels opgewekt met gascentrales, en juist op de momenten dat die moeten bijspringen (avondspits, weinig zon of wind) loopt de prijs flink op. Overdag met zon kan de prijs richting nul of zelfs negatief gaan, maar 's avonds betaal je soms het dubbele.
Slechte timing…
De timing is ongelukkig. De Nederlandse gasopslagen staan op een historisch dieptepunt: ongeveer 10% gevuld. Ter vergelijking: vorig jaar rond deze tijd was dat nog 26%. Die lage voorraad komt door een combinatie van koud weer deze winter, weinig wind (waardoor gascentrales moesten bijspringen) en het feit dat we sinds de sluiting van Groningen volledig afhankelijk zijn van import.
Nederland heeft simpelweg geen buffer meer. Elke verstoring op de wereldmarkt raakt ons direct.
Dit is wat energieleveranciers in deze situaties doen
De reactie van energieleveranciers was snel en heftig. Binnen 24 uur na de prijsstijging gebeurde er van alles.
Vattenfall haalde tijdelijk al hun vaste contracten offline. Eneco stopte met driejarige contracten. Leveranciers als Clean Energy, VrijopNaam, Pure Energie en Engie trokken hun aanbod volledig in. Cashbacks werden verlaagd of geschrapt. Gasprijzen in nieuwe contracten werden fors verhoogd.
Inmiddels komen de contracten langzaam weer terug, maar tegen hogere prijzen. Het verschil tussen de duurste en goedkoopste leverancier loopt op dit moment op tot meer dan € 400 per jaar. Dat is fors.
Voor wie een dynamisch contract heeft, zoals bij Zonneplan, Tibber of een andere aanbieder: je merkt de stijging direct. Een kuub gas werd in een paar dagen zo'n 15 tot 30 cent duurder. Zonneplan had eerder een gaslock geïntroduceerd waarmee klanten hun gasprijs konden vastzetten. Die optie is nu ook stopgezet. Zonneplan schreef zelf aan klanten dat je eventueel je gas apart vast kunt zetten bij een andere leverancier, terwijl je stroom dynamisch houdt. Dat is een optie, maar niet per se de slimste zet op het hoogtepunt van de onrust.
Twee scenario's: hoe kan dit aflopen?
Niemand heeft een glazen bol, maar er zijn ruwweg twee richtingen waarin dit kan gaan. Ik zet ze allebei voor je uit, zodat je zelf kunt inschatten hoe je erin staat.
Scenario 1: de rust keert terug
Het conflict in het Midden-Oosten is van korte duur. De Straat van Hormuz gaat weer open, Qatar hervat de gasproductie en de markt normaliseert.
In dit scenario daalt de gasprijs de komende weken weer richting het niveau van begin februari. De lente helpt mee: we verbruiken minder gas, de voorraden kunnen weer worden aangevuld. Later dit jaar komen er bovendien nieuwe LNG-installaties online in de VS, Qatar en Australië, waardoor het aanbod structureel toeneemt.
Het resultaat: een dure maand maart, misschien een hogere rekening in april, maar daarna wordt het weer rustiger. Leveranciers brengen hun normale aanbod terug en de markt stabiliseert. De stroomprijs blijft in dit scenario nagenoeg onveranderd, mede doordat wind- en zonne-energie een steeds groter deel van de mix vormen.
Dit is op dit moment het scenario waar de meeste analisten vanuit gaan. De markt prijst een korte verstoring in, geen langdurige crisis.
Scenario 2: langdurige escalatie
Het conflict breidt zich uit of duurt langer dan verwacht. De Straat van Hormuz blijft weken of maanden dicht. De gasaanvoer naar Europa wordt structureel verstoord.
In dit scenario lopen de gasprijzen nog verder op. Goldman Sachs waarschuwde dat de Europese gasprijs kan verdubbelen als de scheepvaart door de Straat van Hormuz een maand stilligt. De gasopslagen, die deze zomer weer gevuld moeten worden tot minimaal 80%, worden dan veel duurder om aan te vullen.
Het resultaat: hogere energierekeningen voor langere tijd. Niet het niveau van de crisis in 2022 (toen lag de gasprijs boven de € 300 per MWh), maar wel een flinke stijging die je in je portemonnee voelt. Leveranciers zullen contracten nog verder aanpassen en vaste tarieven fors verhogen. In dit scenario stijgt ook de stroomprijs mee, omdat gascentrales duurder worden om te draaien. De bandbreedte bij leveranciers loopt nu al uiteen van € 0,22 tot € 0,35 per kWh. Bij langdurige onrust wordt die bovengrens hoger.
Wat betekent dit voor jou?
Veel hangt af van het type contract dat je hebt.
Vast contract: je merkt nu niks. Je tarieven liggen vast tot het einde van je looptijd. Loopt je contract binnenkort af? Dan is het slim om nu al te kijken wat de opties zijn, maar doe dat rustig en vergelijk goed.
Variabel contract: je voelt het met vertraging. De meeste leveranciers passen tarieven per maand of per kwartaal aan. Als de hoge prijzen aanhouden, zie je dat terug op je volgende afrekening.
Dynamisch contract: je merkt het direct. Je gasprijs beweegt mee met de markt, dus de stijging zie je terug in je dagelijkse kosten. Het voordeel: als de prijs weer daalt, profiteer je daar ook direct van.
Wat kun je nu doen?
Het belangrijkste: geen paniekbeslissingen. Op het hoogtepunt van de onrust een langjarig vast contract afsluiten kan betekenen dat je een piekprijs vastzet voor jaren. Maar niks doen is ook een keuze. Hieronder zet ik de meest voorkomende situaties uiteen.
Je hebt een vast contract dat nog loopt. Dan hoef je nu helemaal niks te doen. Je tarieven liggen vast, ongeacht wat de markt doet. Loopt je contract binnen twee maanden af? Ga dan nu alvast vergelijken. De verschillen tussen leveranciers lopen op tot meer dan € 400 per jaar.
Je hebt een variabel contract en wilt risico beperken. Je tarieven worden periodiek aangepast (per maand of kwartaal). Als de hoge prijzen aanhouden, zie je dat terug op je volgende afrekening. Wil je dat voorkomen? Dan is overstappen naar een eenjarig vast contract een logische stap. Maar vergelijk goed en kijk specifiek naar de gasprijs per kuub, want daar zit het grootste verschil.
Je hebt een dynamisch contract en wilt zekerheid op gas. Dit is de situatie waar de meeste mensen nu over twijfelen. Je gasprijs beweegt dagelijks mee met de markt, dus de stijging voel je direct. Overweeg een hybride constructie: zet je gas apart vast bij een andere leverancier en houd stroom dynamisch. De stroomprijs is stabieler en biedt met dynamisch nog steeds bespaarkansen, vooral als je zonnepanelen hebt of op goedkope uren kunt sturen. Hou er wel rekening mee dat je gasverbruik de komende maanden zal afnemen door beter weer.
Je hebt een dynamisch contract en wilt het zo houden. Daar is ook wat voor te zeggen. Als de situatie stabiliseert (scenario 1), profiteer je als eerste van dalende prijzen. Je betaalt nu meer, maar je zit niet vast aan een hoog tarief voor een heel jaar. Dit is een bewuste keuze: je accepteert meer risico in ruil voor flexibiliteit. Zorg er dan wel voor dat je actief stuurt op verbruik, goedkope uren pakt en dure pieken vermijdt.
Wat ik zelf doe: ik houd mijn dynamische contract gewoon aan. Niet omdat ik zeker weet dat de prijzen gaan dalen, maar omdat ik op dit moment geen langjarige beslissing wil nemen op basis van een paar onrustige weken. Mijn thuisbatterij helpt daarbij om de duurste pieken op te vangen. Ik wacht af en houd het in de gaten. Dit is overigens geen advies, dit is mijn persoonlijke keuze.
Tot slot
Het is onrustig op de energiemarkt, maar dit is niet 2022. De uitgangssituatie is anders, het aanbod van gas in de wereld is groter en de verwachting van de meeste analisten is dat dit een tijdelijke verstoring is. Tegelijkertijd laat het zien hoe kwetsbaar we zijn geworden.
Houd de ontwikkelingen in de gaten, maar neem geen overhaaste beslissingen. En als je meer wilt weten over hoe je je energiehuishouding structureel slimmer kunt inrichten, met of zonder thuisbatterij, dan weet je me te vinden via Iets met Energie of thuisbatterijgids.net.
